Παρασκευή, 1 Μαρτίου 2013

Παροιμίες για τον μήνα Μάρτιο

Οι καιρικές συνθήκες τον μήνα Μάρτιο είναι το βασικό θέμα των παροιμιών του λαού μας  γι’ αυτόν το μήνα. Ας τις απολαύσουμε όμως μια μια.

Για τον κρύο καιρό του μήνα και τις πιθανές παγωνιές λένε:

«Τον Μάρτη χιόνι βούτυρο,
μα σαν παγώσει μάρμαρο.»

«Aκόμη και στις δεκαοχτώ
έχει το μάτι του ανοιχτό.»

«Aκόμη στις δεκαοχτώ,
ψοφάει η πέρδικα στ' αυγό.
Λένε και στις τριάντα,
μα δεν ηξεύρω γιάντα.»

«Το Μάρτη φύλα(ξε) άχερα,
μη χάσεις το ζευγάρι.»

«Τσοπάνη μου την κάπα σου,
το Μάρτη φύλαγε την.»

«Όλες του Μάρτη φύλαγε και τ' Απριλίου τις δώδεκα,
ότι ακόμη και στις δεκαοχτώ πέρδικα ψόφησε στ' αβγό.»

«Ο Αύγουστος για τα πανιά κι ο Μάρτης για τα ξύλα.»

«Mάρτης γδάρτης και κακός παλουκοκαύτης.
Και σαν τύχει και θυμώσει, μες στο χιόνι θα μας χώσει.»

«Tο Mάρτη ξύλα φύλαγε,
μην κάψεις τα παλούκια.»

«Στων αμαρτωλών τη χώρα,
το Mαρτάπριλο χιονίζει.»

«Μπάνιο με ζεστό νερό, θεν οι μήνες που'χουν "ρ".»

Σε κάποιες παροιμίες του μήνα, φαίνεται η επιθυμία των γεωργών να βρέξει τον Μάρτιο:

«Μάρτης έβρεχε,
θεριστής χαιρότανε.»

«Μάρτης βρέχει;
Ποτέ μην πάψει.»

«Κάλλιο Μάρτης στις γωνιές,
παρά Μάρτης στις αυλές»

«Κάλλιο Μάρτης καρβουνιάρης,
παρά Μάρτης λιοπυριάρης.»

«Μάρτης βροχερός,
θεριστής κουραστικός.»

«Μάρτης κλαψής,
θεριστής χαρούμενος.»

«Βροντή Μαρτιού,
φίλεμα με καρύδια.»

«Μάρτης πουκαμισάς,
δεν σου δίνει να μασάς.»

«Mάρτης άβροχος,
μούστος άμετρος.»

«Aν κάνει ο Mάρτης δυο νερά κι ο Aπρίλης πέντε - δέκα,
να δεις το κοντοκρίθαρο πως στρίβει το μουστάκι,
να δεις και τις αρχόντισσες πως ψιλοκλεισιρίζουν,
να δεις και τη φτωχολογιά πως ψιλοκοσκινάει.»

«Σαν ρίξει ο Μάρτης μια βροχή κι Απρίλης άλλη μία,
να δεις κουλούρες στρογγυλές και πίττες σαν αλώνι.»

«Σαν ρίξει ο Μάρτης δυο νερά κι Απρίλης άλλο ένα
χαράς σ' εκείνο το ζευγά που ‘χει πολλά σπαρμένα.»

Το Μάρτη βάλε εργάτη κι ας είναι κι ακαμάτης.

λοί στα Μαρτοκλάδευτα και στ' Απριλοσκαμμένα.

Οι μεταβολές του καιρό τον μήνα αυτό είναι απότομες και ξαφνικές. 
Αυτό το γεγονός έχει σχολιαστεί και από τις παροιμίες:

«Ο Μάρτης το πρωί το ψόφησε,
και το βράδυ το βρόμισε.»

«Ο Μάρτης ο πεντάγνωμος,
πέντε φορές εχιόνισε,
και πάλι το μετάνιωσε,
πως δεν εξαναχιόνισε»

«O Μάρτης ο κλαψόγελος»

«O Mάρτης το πρωί χιόνισε,
κι ο γάιδαρος ψόφησε (από το κρύο).
Το μεσημέρι βρώμισε (από τη ζέστη),
και το βράδυ τον πήρε το ποτάμι (από τη βροχή).»

«Του Mάρτη του αρέσει,
να είναι πάντα στο διπλό,
μια στις δέκα να έχει ήλιο,
και τις άλλες ξυλιασμό.»

Από Μαρτιού πουκάμισο κι απ' Αύγουστο σεγκούνι.

Καλοκαιρία της Υπαπαντής, Μαρτιάτικος χειμώνας.

Κάποιες παροιμίες θέλουν τον Μάρτιο να ξεκινά το καλοκαίρι και η ζέστη:

«Από Μαρτιού πουκάμισο,
κι απ' Αύγουστο σεγκούνι.»

«Ο Μάρτης έχει τ' όνομα,
κι ο Απρίλης τα λουλούδια»

Όξω ο Κουτσοφλέβαρος. Όξω ψύλοι , ποντικοί.
Μέσα Μάρτης και χαρά και καλή νοικοκυρά.


Για την εαρινή ισημερία στις 21 Μαρτίου υπάρχει η παροιμία:

«Του Μάρτη και του Τρυγητή ίσα τα ημερόνυχτια»

Κάποιες παροιμίες αναφέρονται στον ήλιο του Μαρτίου:

«Του Μάρτη ο ήλιος βάφει,
και πέντε μήνες δεν ξεβάφει.»

«Ο ήλιος του Μαρτιού,
τρυπάει κέρατο βοδιού.»

«Ο καλός Μάρτης στα κάρβουνα,
κι' ο κακός στον ήλιο.»

«Του Μάρτη οι αυγές με κάψανε,
του Μάη τα μεσημέρια.»

«Οπόχει κόρην ακριβή,
το Μάρτη ήλιος μην τη δει».

Και φυσικά η πιο γνωστή παροιμία του μήνα:

«Λείπει ο Μάρτης από τη Σαρακοστή;»


Για το «Μαρτιάτικο σειρήτι» (ή απλώς Μάρτη)
ο Κωστής Παλαμάς έχει γράψει ένα τρυφερό παιδικό ποιηματάκι.

"Ρόδιζ' η πρώτη τού Μάρτη μέρα
και στο παιδάκι της η μητέρα
γελώντας πάει:
Με «Μάρτη» έρχομαι το λαιμό σου
να στεφανώσω, σαν άγγελός σου
θα σε φυλάει.
*
Από χρυσάφι, προτού να φέξει,
με τι φροντίδα το έχω πλέξει,
γιά το χρυσό μου!
Με κάθε χρώμα το έχω ντύσει,
ουράνιο τόξο, που θα στολίσει
τον ουρανό μου."


πηγές: http://www.matia.gr/7/71/7106/7106_1_3.html
http://www.epitaliotes.gr/articles_l_002.php
ιστότοπος για την εικόνα:sansimera.gr

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου