Το κέντημα

Ως μαθήτρια, δεν εκτίμησα ποτέ το μάθημα της Φυσικής. Δυστυχώς, δεν βρέθηκε τότε ένας εμπνευσμένος δάσκαλος να μας εισάγει στον συναρπαστικό, σχεδόν μαγικό κόσμο της. Δεν βρέθηκε κάποιος να μας δείξει ότι η Φυσική δεν είναι μια ψυχρή επιστήμη, αλλά συνιστά την ίδια την απόπειρα του ανθρώπου να εξηγήσει τον κόσμο στον οποίο ζει. Να μας πει ότι είναι υπαρξιακή αγωνία, μετρημένη και ζυγισμένη. Δεν είναι από την ίδια αγωνία που πηγάζει και η Τέχνη;

Γιατί όμως τα λέω όλα αυτά, στην παρουσίαση ενός βιβλίου παιδικής λογοτεχνίας, άσχετου - εκ πρώτης αναγνώσεως- με τη Φυσική;

Γιατί η δική μου αγάπη για την επιστήμη και ειδικά την Κοσμολογία, όσο κι αν ακούγεται παράξενο, πέρασε μέσα από τη λογοτεχνία και βιβλία σαν αυτό της Isol. Πρόκειται για ένα από εκείνα τα βιβλία που σε κάνουν να συνειδητοποιείς ότι ο δημιουργός, διαισθητικά ίσως, ανοίγει με τη βελόνα της φαντασίας του παράθυρα, σε έναν κόσμο αθέατο. "Τρύπες" που επιτρέπουν στον αμύητο στην επιστήμη να προσεγγίσει κάτι από το μυστήριο της δημιουργίας του κόσμου από ένα εναλλακτικό μονοπάτι, αλλά και στις δυο "μεριές" να επικοινωνούν. Για να αναζητήσει έπειτα αν το επιθυμήσει, στην επιστήμη (με τις θεωρίες και τις εξισώσεις της, με τη δοκιμή και το πείραμα που αποτελούν τη δική της "βελόνα") τους "κόμπους" που "δένουν" στέρεα τούτες τις "διαισθήσεις" στο ύφασμα της πραγματικότητας. 

Η εκπληκτική σύλληψη της Isol για τον κόσμο (ένα αντισύμπαν) που κρύβεται στην ανάποδη πλευρά ενός κεντήματος, για τις τρύπες (που η Φυσική τις λέει Μαύρες) μέσα στις οποίες εξαφανίζονται πράγματα, για τις κλωστές (που η Φυσική αποκαλεί Χορδές) που με τα διαφορετικά μήκη, τις υφές και τα χρώματά τους σχηματίζουν έναν κόσμο αθέατο, ο οποίος όμως υπάρχει και πάλλεται, οι βρόχοι, οι λούπες, αλλά και το "άδειο" διάστημα από βελονιά σε βελονιά (που κάπως μοιάζει με την Ύλη που η Φυσική ονομάζει Σκοτεινή), μπορεί να ειδωθεί ως μια ποιητική απόδοση όλων όσων συγκροτούν και συγκρατούν το σύμπαν, την "πραγματικότητα" που έχουμε συνηθίσει να βλέπουμε και να κατοικούμε. Ίσως τελικά η Τέχνη να είναι η άλλη πελυρά αυτού του εκπληκτικού υφαντού που "κεντάει" η Επιστήμη στην απόπειρά της να εξηγήσει την ύπαρξη: η μία με τηλεσκόπια στραμμένα προς τα έξω και επιταχυντές βαθιά στη γη, και η άλλη με φακούς στραμμένους προς τα μέσα και επιβραδυντές που ευνοούν την παρατήρηση σε βάθος. Και η μεταξύ τους επικοινωνία είναι ζωτική! Αν ο δίαυλος κλείσει, θα είναι «σαν να κλειστήκαμε σε ένα σπίτι που δεν έχει παράθυρα και δεν περνάει ο παραμικρός ήχος, ούτε καν αέρας». Και επιπλέον θα χάσουν η μία τα δώρα της άλλης.

Η ιστορία της Isol είναι τόσο πολυδιάστατη και τόσο ανοιχτή, που μπορεί να χωρέσει τόσες ερμηνείες, όσες και εκείνοι που την διαβάζουν: από τι είναι φτιαγμένη η ορατή πραγματικότητα; Πόσα αδιόρατα σύμπαντα φτιάχνουν αυτό που μας φιλοξενεί; Είναι ο θαυμασμός και η απορία, η βελόνα που κεντάει τον κόσμο; Είναι η φαντασία η κλωστή που τον υφαίνει ερμηνεύοντάς τον; Και πόσο τελικά η οικογένεια και η εκπαίδευση, "αναγκάζουν" τα παιδιά να "ράψουν" την αστείρευτη φαντασία τους; Είναι τεράστιοι οι καλλιτέχνες που μπορούν και φτιάχνουν τόσο πρωτότυπες, πολυδιάστατες ιστορίες με τόσο απλά υλικά, ένα κεντημένο σάλι στην προκειμένη περίπτωση. Σε έναν χώρο όπου η επανάληψη, η μίμηση, η συνήθεια και κυρίως η έλλειψη πρωτοτυπίας δυστυχώς ολοένα και περισσότερο κυριαρχούν, βιβλία σαν και αυτό δεν είναι μόνο μια όαση. Είναι αληθινές "σκουληκότρυπες" για τον αναγνώστη. Γέφυρες που ενώνουν τη φαντασία με την πραγματικότητα και επιτρέπουν τα ταξίδια μεταξύ.  

Εικονογραφικά το βιβλίο είναι ένας συνδιασμός κολάζ, φωτογραφίας και ζωγραφικής με ξυλομπογιές, που θυμίζει έντονα παιδική ζωγραφιά, και που επιτρέπει στο κέντημα, από την καλή και από την ανάποδή του, να είναι ο πρωταγωνιστής. Δεν θα μπορούσα να επλίσω καλύτερη τύχη για το βιβλίο, από το να βρεθεί η απόδοσή του στα ελληνικά, στα χέρια της αγαπημένης, φανταστικής "φαντασιολόγου" Κατερίνας Κρις. 

Ένα μοναδικό βιβλίο!


Συγγραφέας Εικονογράφος: Isol

Απόδοση: Κατερίνα Κρις

Εκδόσεις: Πατάκη

Σχόλια