Πέμπτη, 23 Απριλίου 2015

Καράβια

Δεν υπάρχουν βιβλία που να αποδεικνύουν καλύτερα, πόσο όμορφο ταξίδι είναι η ανάγνωση. Και μάλιστα όταν ταξιδεύεις με όχημα ξεχωριστά καράβια. "Καράβια που ταξίδεψαν τη φαντασία", "Καράβια που δεν φοβήθηκαν".
Και μάλιστα με καπεταναίους, δυο από τους πιο αγαπημένους σύγχρονους παραμυθοποιούς: την Μαρία Αγγελίδου και τον Αντώνη Παπαθεοδούλου, οι οποίοι κατάφεραν και σκάρωσαν ιστορίες ξεχωριστές, για ξεχωριστά καράβια, που έχουν γίνει διάσημα, εμβληματικά θα έλεγα, μέσα από την ιστορία ή τη λογοτεχνία, αρχαία και σύγχρονη.
Δυο βιβλία, 12 ιστορίες, δυο συγγραφείς σε ένα ταξίδι στη φαντασία και την ιστορία.
Καράβια που μας συστήνονται, που εξομολογούνται, που λένε τις ιστορίες τις δικές τους και όσων ταξιδεύουν μαζί τους. Ιστορίες που τις ξαναθυμόμαστε ή τις μαθαίνουμε πρώτη φορά. Ιστορίες ανδρείας, θάρρους, τόλμης, και γενναιότητας. Καράβια που τα κυβέρνησε το πάθος, ο πόθος, η φαντασία, το πείσμα και η περιέργεια.
Με γλώσσα όμορφη, ποιητική, γεμάτη εικόνες. Τόσες που νιώθεις ότι ταξιδεύεις κι εσύ πάνω στα καράβια, μυρίζεις την αρμύρα, βαφτίζεσαι στα πάθη των καπεταναίων τους, πλέεις αντάμα με την μοίρα των καραβιών τους.
Εξαιρετική και η πρωτότυπη εικονογράφηση του Χρήστου Κούρτογλου. Με ένα όμορφο συνδυασμό ζωγραφικής και κολάζ, καταφέρνει με αφαιρετικό τρόπο, να παραστήσει τα πρωταγωνστικά καράβια, ή τα πρόσωπα, τις καίριες στιγμές ή τα αισθήματά τους. Και είναι καλό που η εικονογράφηση σε αυτά τα βιβλία, δεν πνίγει, αλλά διακριτικά συνοδεύει τις ιστορίες. 
Τα βιβλία τα είπαν παιδικά. Για μένα είναι ιστορίες λογοτεχνικές, για μεγαλύτερους και νεότερους αναγνώστες. Είναι ιστορίες που τις ακούς ή τις διαβάζεις μαγεμένος. Είναι ιστορίες για εκείνους που αγαπούν τη θάλασσα, κι εκείνους που αγαπούν να ταξιδεύουν με το μυαλό.  Είναι ιστορίες για εκείνους που αγαπούν την ιστορία και που γίνονται έναυσμα να ψάξουν, να μάθουν περισσότερα για αυτά τα μυθικά καράβια, όσους τα ταξίδεψαν, τις θάλασσες και τα λιμάνια που τα δέχτηκαν. Και κυρίως είναι ιστορίες που εμπνέουν: το κουράγιο και τη θέληση, αλλά και τη δίψα για ζωή και γνώση. 
Θα κλείσω αυτή τη μικρή παρουσίαση με ένα απόσπασμα από την πιο αγαπημένη μου ιστορία από τις 12 των δύο βιβλίων, την ιστορία του Αδρία. "Πλώρη δεν είναι αυτό το μυτερό που έχουν μπροστά όλα τα καράβια. Όχι. Πλώρη είναι η θέληση να σκίζεις το κύμα και να πηγαίνεις με κάθε καιρό στον προορισμό σου...(...) Αυτό είναι που τα καράβια λένε "πλώρη" και οι άνθρωποι το λένε κουράγιο, θάρρος, πείσμα."

Συγγραφείς: Μαρία Αγγελίδου & Αντώνης Παπαθεοδούλου
Εικοογράφηση: Χρήστος Κούρτογλου
Εκδόσεις: Ίκαρος

Τρίτη, 21 Απριλίου 2015

Το ημερολόγιο ενός δειλού.

Το ημερολόγιο ενός δειλού. Μια ιστορία για τον ενδοσχολικό εκφοβισμό. Και ίσως μοιάζει φυσικό να αποδώσουμε το χαρακτηρισμό του δειλού στον πιο αδύναμο, σε εκείνον που καθημερινά καταδυναστεύεται η ζωή του από τη βία, σωματική, ψυχολογική, ηλεκτρονική που του ασκεί ο δυνατός, ο νταής, η βεντέτα του σχολείου.
Μοιάζει φυσικό, αλλά δεν θα ήταν ορθό. Νομίζω δεν το θέλησε και ο ίδιος ο συγγραφέας, που ενώ εμφανώς παρουσιάζει τον Θοδωρή, το θύμα της ιστορίας, να ξεκινά την εξιστόρηση των όσων του συμβαίνουν με τη μορφή ημερολογίου, στην ουσία μας παρουσιάζει δυο παράλληλες εξομολογήσεις. Του θύτη και του θύματος. Του Νίκου και του Θοδωρή.
Δυο παιδιών με πολύ διαφορετικό χαρακτήρα, διαφορετική οπτική στη ζωή και στις σχέσεις, διαφορετικό οικογενειακό και κοινωνικό υπόβαθρο, που τα "δένει" ο γόρδιος δεσμός της ενδοσχολικής βίας. Θύτης και θύμα σε μια εκ βαθέων εξομολόγηση, αυτών που δύσκολα ομολογούνται σε τρίτους, αυτών που δύσκολα ομολογούν τα παιδιά και στον ίδιο τους τον εαυτό πολλές φορές.
Εκπλήσσει η γλώσσα, η τόσο ζωντανή, πολλές φορές ωμή και σκληρή, μα μήπως δεν είναι ωμό και σκληρό το φαινόμενο της ενδοσχολικής βίας. Δεν είναι σκληρός ο πόνος των θυμάτων; Δεν είναι ωμή η μοναξιά των θυτών;
O συγγραφέας καταφέρνει να δώσει φωνή σε όλους όσοι εμπλέκονται στο πολυσύνθετο φαινόμενο της βίας στα σχολεία. Παιδιά θύτες, παιδιά θύματα και παιδιά παρατηρητές, απαίδευτοι εκπαιδευτικοί και γονείς απόντες, όλοι θα μπορέσουν να δουν πλευρές του εαυτού τους μέσα στην εξέλιξη της ιστορίας. Και αυτό ίσως τους κάνει να τολμήσουν. Να τολμήσουν να κοιτάξουν μέσα τους και γύρω τους. Να τολμήσουν να μιλήσουν. Να τολμήσουν να αντιδράσουν. Να τολμήσουν να απλώσουν το χέρι σε εκείνον που το έχει ανάγκη. Να τολμήσουν να ψηλαφίσουν τις πληγές που έχουν προκαλέσει. Να τολμήσουν τελικά να αλλάξουν.
Γιατί ό,τι διαχωρίζει την τόλμη από την δειλία, είναι η πράξη. Είναι η γενναιότητα μια συγνώμης και η επιλογή να μην μείνεις αμέτοχος σε αυτό που συμβαίνει δίπλα σου. 
Με αυτή την οπτική, νομίζω ότι "Το Ημερολόγιο ενός δειλού" έχει γραφτεί για τον καθένα από εμάς. Μιλάει ξεχωριστά στον καθένα μας και μας προκαλεί να εξετάσουμε τη ζωή και τους ρόλους μας σε αυτή. Η ενδοσχολική βία είναι μια ακόμη μορφή βίας. Γιατί η βία έχει πολλές αφορμές και ακόμα περισσότερες μορφές. Και τη συναντάμε καθημερινά μπροστά μας. Ίσως και να την ασκούμε. Μήπως δεν είναι βία η αγένεια, ο ρατσισμός, o χουλιγκανισμός, η προκατάληψη; Δεν είναι βία, η κατασπατάληση των φυσικών πόρων; Kαι ο οικονομικός πόλεμος που ζούμε, δεν είναι βία; H απουσία των γονιών που εξαγοράζουν την αγάπη των παιδιών με υλικά αγαθά, βία δεν είναι. Ή μήπως δεν είναι βία η υπερπροστασία που πνίγει το δυναμισμό και την αυτοπεποίθηση των παιδιών μας.
Το ημερολόγιο ενός δειλού είναι αφιερωμένο σε εκείνους που από επιλογή δειλιάζουν. Αρνούνται δηλαδή να αλλάξουν, να ανθεωρήσουν την πράξη και τη στάση τους στη ζωή. Είτε βρίσκονται στην πλευρά του θύτη, είτε εκείνης του θύματος. Αρνούνται να αμφισβητήσουν την τάξη των πραγμάτων. Αρνούνται να αγαπήσουν τον εαυτό τους και και τον συνάνθρωπό τους.  
Ο συγγραφέας κατορθώνει χωρίς να κάνει κύρηγμα, να δώσει πρακτικές κατευθύνσεις στα παιδιά που βιώνουν τη βία. Σε αυτό το πλαίσιο, πραγματικά ξεχωρίζει ο διάλογος του θύματος Θοδωρή με τον μεγαλύτερο του και καλό του φίλο Κίμωνα.  Τι σημαίνει "καλό παιδί", τι σημαίνει "νοιάζομαι", είμαι "καρφί" αν μιλήσω, τι σημαίνει σέβομαι τον εαυτό μου, υπάρχει δικαίωση για τα θύματα. Πολλά απο τα ερωτήματα των παιδιών θα απαντηθούν στις λίγες σελίδες αυτού του διαλόγου.
Εξαιρετικό και το τέλος που επιλέγει ο συγγραφέας να δώσει στην ιστορία του και που έρχεται σαν επιστέγμασμα όλων όσων λέγονται και συμβαίνουν στο βιβλίο. Θάρρος είναι η ελευθερία της επιλογής.

Συγγραφέας: Βασίλης Παπαθεοδώρου
Εκδόσεις: Καστανιώτη

Δευτέρα, 20 Απριλίου 2015

Η πριγκίπισσα και τα Δώρα.

Ένα βιβλίο για καλομαθημένες πριγκίπισσες. Και για μπαμπάδες που δεν μπορούν να πουν όχι στις πριγκίπισσες της καρδιάς τους. Που αποφεύγουν να βάλουν όρια, όχι στην αγάπη τους για αυτές, αλλά στον τρόπο που διαλέγουν να την εκφράσουν.
Μια πριγκίπισσα που δεν νοιάζεται για κανέναν και τίποτα δεν είναι ικανό να την συγκινήσει, αφού πάντα υπάρχει κάτι καλύτερο, κάτι μεγαλύτερο, κάτι ακριβότερο για να ζητήσει. Και φυσικά κανείς δεν τολμά να της πει όχι.
Θα μπορούσες να την πεις και κακομαθημένη, αν βαθιά μέσα της δεν υπήρχε αληθινή αγάπη για τον μπαμπά της, που περίμενε την πιο ...ακατάλληλη στιγμή για να φανερωθεί!
"Πήρα δώρα πολλά λέει ο βασιλιάς
Το βάρος έπρεπε να το προσέξω
Το παλάτι δεν αντέχει γκρεμίζεται."
Kαι όταν ο υλικός κόσμος της γκρεμίζεται, η μικρή πριγκίπισσα καταλαβαίνει ότι:
"Το πιο σπουδαίο από όσα είχα κοντά μου
τώρα θάφτηκε κάτω από τούβλα σωρό.
Βοηθήστε με να σώσω τον μπαμπά μου."

Κι έπειτα με μια μεγάλη αγκαλιά, και μια ειλικρινή συγνώμη έζησαν οι δύο μαζί στο δεντρόσπιτο της αυλής, απολαμβάνοντας το πιο ακριβό δώρο του κόσμου, που είναι η συντροφικότητα και η αγάπη.
Συγγραφέας: Carly Hart
Εικονογράφος: Sarah Warburten
Eκδόσεις: Ίκαρος

Παρασκευή, 17 Απριλίου 2015

Ευτυχώς, ο μπαμπάς έφερε το γάλα

Κι αν αναρωτιέστε πόσο συναρπαστική μπορεί να είναι η διαδρομή από το σπίτι μέχρι το παντοπωλείο της γειτονίας, για έναν μπαμπά που θέλει να αγοράσει γάλα για το πρωινό των παιδιών του, η απάντηση είναι: απίστευτα συναρπαστική!
Κι αν έχετε αμφιβολίες δεν έχετε παρά να διαβάσετε το ευφάνταστο βιβλίο του Νeil Gaiman "Ευτυχώς, ο μπαμπάς έφερε το γάλα".
Μια μικρή, καθημερινή βόλτα λοιπόν στο μπακάλικο για γάλα, γίνεται μια συναρπαστική περιπέτεια, όπου εξωγήινοι συναντούν πειρατές του 18ου αιώνα, ένας στεγόσυαρος ταξιδεύει με μια παράξενη μηχανή του χρόνου, ενώ πόνυ, πιράνχας και βγουικόλακες, εναλλάσσονται με άγριους της ζούγκλας και μυστηριώδη ηφαίστεια.

Μην ξεγελιέστε όμως, ο απόλυτος πρωταγωνιστής της ιστορίας δεν είναι ο μπαμπάς, ή τα παιδιά ούτε καν ο στεγόσαυρος!Ο απόλυτος πρωταγωνιστής της ιστορίας είναι το μπουκάλι με το γάλα!
Αυτό που ότι κι αν συμβεί δεν πρέπει να χαθεί, και δεν πρέπει να πέσει από τα χέρια του μπαμπά, γιατί τα παιδιά σε μια ορισμένη διάσταση του χρόνου περιμένουν να φάνε το πρωινό τους επιτέλους!

Κι ενώ ο μπαμπάς διηγείται την απίστευτη περιπέτειά του στα παιδιά, ο αναγνώστης αναρωτιέται τι στ'αλήθεια συνέβη.
Μοιάζει στ'αλήθεια το σπίτι με εξωγήινο τοπίο, όταν η  μαμά πρέπει να λείψει κάποιες μέρες για δουλειές;
Είναι στ' αλήθεια το μπακάλικο της γειτονιάς ένας τόπος γεμάτος εκπλήξεις,για έναν μπαμπά, που απολαμβάνει μόνο να διαβάζει την εφημερίδα του πίνοντας τσάι;
Είναι η επιλογή του σωστού προϊόντος, αυτού που τα παιδιά προτιμούν ανάμεσα σε τόσα άλλα, μια επικίνδυνη αποστολή, για ένα αμάθητο στην καθημερινή ρουτίνα της οικογένειας μπαμπά;
Ή μήπως ο μπαμπάς ξεχάστηκε κάπου διαβάζοντας την αγαπημένη του εφημερίδα και σκαρφίστηκε αυτή την απίθανη ιστορία.
Τα συμπεράσματα δικά σας. Αυτό που τελικά έχει σημασία είναι ότι "Ευτυχώς, ο μπαμπάς έφερε το γάλα" και τελικά τα παιδιά θα φάνε το πρωινό τους!
Η εικονογράφηση του βιβλίου, αν και ασπρόμαυρη είναι εξαιρετική και θυμίζει πολύ κόμικ. Ο εικονογράφος εκμεταλλεύεται όλες τις μικρές, απίθανες λεπτομέρειες της ιστορίας και βοηθά πολύ τον αναγνώστη "να μπει" στην ιστορία.
Ένα πραγματικά διαφορετικό, αστείο και πρωτότυπο βιβλίο.

Συγγραφέας: Neil Gaiman
Εικονογράφος: Skottie Young
Eκδόσεις: Παπαδόπουλος


Τετάρτη, 15 Απριλίου 2015

Η μικρή μάγισσα

Δικαιολογημένα θεωρείται ένα από τα πιο σπουδαία βιβλία της παιδικής λογοτεχνίας παγκοσμίως. Δικαιολογημένος και ο θρίαμβος που έχει διαγράψει στην πορεία των σχεδόν 60 χρόνων από την έκδοσή του.
Ευτυχώς ή δυστυχώς δεν γνώριζα την ιστορία σε καμιά από τις μορφές που έχει κυκλοφορήσει (έντυπη, θεατρική, κινηματογραφική) και έτσι την απόλαυσα με τον ενθουσιασμό μικρού παιδιού.
Και η αλήθεια είναι ότι πρόκειται για ένα πραγματικά παιδικό βιβλίο. Θέλω να πω, ότι η πρωταγωνίστρια και κατά συνέπεια οι ιστορίες που μας διηγείται, έχουν τη φρεσκάδα, τη ζωντάνια την πονηριά και τη σκανταλιά μικρού παιδιού. Και είναι τόσο αυθεντικό και ανεπιτήδευτο αυτό!
Η μικρή μάγισσα που είναι μόνο 127 ετών, βιάζεται να μεγαλώσει, να μάθει όλα τα μαγικά κόλπα και να χορέψει κι εκείνη γύρω από τη φωτιά στη μεγάλη γιορτή των μαγισσών που γίνεται μια φορά το χρόνο.
Γι΄αυτό διαβάζει και διαβάζει για να μπορέσει να τα καταφέρει. Όμως η νεανική της ανυπομονησία την ωθεί να παρευρεθεί κρυφά στο χορό και παρά τις προειδοποιήσεις του σοφού συντρόφου της, κόρακα Αμπραξά, την εντοπίζουν και τη φέρνουν ενώπιον της Αρχιμάγισσας. Εκείνη της δίνει διορία μέχρι την επόμενη γιορτή να μελετήσει ώστε να γίνει μια καλή μάγισσα και να περάσει τις εξετάσεις που θα της επιτρέψουν, αν και πολύ μικρή, να πάρει μέρος στο χορό των μαγισσών.
Κι εδώ αρχίζει η μεγάλη παρεξήγηση. Η μικρή μάγισσα μελετά σκληρά και συγχρόνως εξασκεί τα μάγια της ώστε να διευκολύνει τη ζωή όσων τα χρειάζονται, όπως θα έκανε κάθε καλή μάγισσα.
Μόνο που στη γλώσσα των μαγισσών "καλή μάγισσα" είναι η κακή μάγισσα. Εκείνη που τρομοκρατεί κοροϊδεύει, παιδεύει και χρησιμοποιεί τη μαγεία της μόνο από προσωπικό συμφέρον.
Έτσι ενώ στην πορεία του χρόνου μέχρι την επόμενη συνάντηση των μαγισσών, βλέπουμε τη μικρή μάγισσα να βοηθά τους καλούς, να τιμωρεί τους κακούς, να μοιράζει χαρά, κέφι και αγάπη, όταν φτάνει η ώρα της μεγάλης δοκιμασίας, και ενώ περνά με επιτυχία τις εξετάσεις, οι μάγισσες αποφασίζουν να την τιμωρήσουν που δεν έγινε μια καλή... κακή μάγισσα.
Δεν θα σας αποκαλύψω πως τελειώνει η ιστορία. Θα σας πω μόνο ότι μέσα από τις περιπέτειες της μικρής μάγισσας, βλέπουμε να παρελαύνουν ένα σωρό ανθρώπινα πάθη και αδυναμίες: ο εκφοβισμός, η εκμετάλλευση, η φτώχεια, η διαφορετικότητα, αντιμετωπίζονται με ένα αστείο, αλλά όχι ελαφρύ τρόπο. Η δικαιοσύνη έρχεται να αποκατασταθεί και ο φόβος να δώσει τη θέση του στη χαρά. Αυτό το διώνυμο, φόβος - δικαίωση είναι ο κεντρικός άξονας το βιβλίου.
Η μικρή μαγισσούλα δεν βοηθά μόνο εκείνους που εκφοβίζονται ή υποφέρουν εξαιτίας κάποιου άλλου, αλλά είναι και η ίδια που αρνείται μέχρι τέλους να υποκύψει στον παράλογο εκφοβισμό που της ασκείται από το συμβούλιο των μαγισσών. Φύση ανυπότακτη και επαναστατική, καταφέρνει να νικήσει το φόβο, χρησιμοποιώντας τα ίδια όπλα με τα οποία ο φόβος την απειλούσε. Αυτή είναι και η μεγάλη της νίκη.
Το βιβλίο χωρίζεται σε μικρά κεφάλαια, καθένα και ένα μικρό επεισόδιο από τη καθημερινότητα της μικρής μάγισσα, κάτι που το καθιστά ιδανικό για διάβασμα από παιδιά ηλικίας 7 ετών και άνω. Και πιστέψτε με θα το απολαύσουν!

Συγγραφέας:Otfried Preussler
Εικονογράφος: Winnie Gebhardt
Εκδόσεις: Κέδρος