Τρίτη, 24 Φεβρουαρίου 2015

Το παλιόπαιδο.

"Αυτή είναι η ιστορία ενός παιδιού συνηθισμένου σαν όλα τα παιδιά. Ενός παιδιού ξεχωριστού, όπως ξεχωριστό είναι κάθε παιδί."
Έτσι ξεκινάει " Το παλιόπαιδο" της Αγγελικής Δαρλάση. Η συγγραφέας μας περιγράφει σχεδόν ζωγραφικά το μικρό παιδί, με το κατάμαυρο σγουρό σύννεφο που είχε για μαλλιά και τα δύο κάρβουνα για μάτια. Μας μιλά για την οικογένεια του που βρίσκεται χτυπημένη από την ανεργία και την αρρώστια. Μας μιλά για την ανέχεια που στάθηκε αιτία να του κολλήσει αυτό το παρατσούκλι. Επειδή κάποτε έκλεψε ένα ψωμί γιατί πεινούσε... ένα ζευγάρι κάλτσες γιατί κρύωνε. Εύκολα που δίνουμε ταμπέλες στους  άλλους ανθρώπους! Και μοιραία γινόμαστε ηθικοί αυτουργοί της πραγμάτωσης αυτού που η ταμπέλα προσδίδει στο πρόσωπο.
Ο Φέλιξ, αυτό είναι το όνομα του μικρού αγοριού, δεν ήταν παλιόπαιδο. Ήταν ένα φτωχό, διψασμένο για αγάπη και αποδοχή αγόρι. Κινδύνευσε όμως να γίνει αυτό που οι άλλοι πίστευαν για εκείνον. Κινδύνευσε να πιστέψει και ο ίδιος την εικόνα που έφτιαξαν για αυτόν. Κινδύνευσε να χάσει για πάντα την παιδικότητα και τον εαυτό του.
Και θέλει πολύ θάρρος, να σπάσεις το είδωλο στον καθρέφτη και να αντικρίσεις τον εαυτό σου, όπως πραγματικά είναι. Και ακόμα μεγαλύτερο θάρρος να αντιγυρίσεις την εικόνα αυτή στους άλλους και να τους πείσεις να δουν το αληθινό σου πρόσωπο. Μερικές φορές χρειάζεται και τύχη. Και ένα "όπλο". Ένα όπλο που δεν σκοτώνει ανθρώπους, αλλά την μοίρα που εκείνοι προσπαθούν να προδιαγράψουν για σένα.
Ο Φέλιξ στάθηκε τυχερός. Συνάντησε στο δρόμο του εκείνον που του έδωσε το "όπλο" να αλλάξει τη ζωή και τη μοίρα του. Εκείνον που του χάρισε ένα βιολί. Που τον έκανε μέλος μιας ορχήστρας. Που το έδωσε μια ταυτότητα, ένα όραμα, που τον βοήθησε να γίνει κάποιος και να γίνει ευτυχισμένος.
Συγγραφέας και εικονογράφος συνεργάζονται αρμονικά σε ένα κείμενο και μια εικονογράφηση, λιτή, αλλά βαθιά ποιητική. Η εικονογράφηση ακολουθεί τη φόρμα του κειμένου, σκιαγραφεί, φωτίζει, υπονοεί. Η εικονογράφος ακολουθεί τη συγγραφέα και τον ήρωα της στην ονειροπόληση, την αγωνία, το φόβο, τη χαρά. Η ποιητικότητα του κειμένου δημιουργεί μια μουσική εντύπωση και οι κόκκινες νότες, πλημμυρίζουν το χαρτί και τον ουρανό του ήρωα, που δεν έπαψε να κοιτά ψηλά με την καρδιά του ανοιχτή.
Η ιστορία του Φέλιξ είναι βγαλμένη απο την ιστορία εκατοντάδων παιδιών που έγιναν μέλη της El Sistema, της ορχήστρας που άλλαξε τη ζωή πολλών φτωχών παιδιών στη Βενεζουέλα και απο εκεί σε ολόκληρο τον κόσμο. Είναι η ζωντανή απόδειξη ότι λίγες μόνο νότες και αγάπη φτάνουν για να βλαστήσει στις καρδιές των παιδών η καλοσύνη και η δίψα για δημιουργία. Λίγη άγάπη και ένα βιολί μπορούν να αλλάξουν την μοίρα των ανθρώπων και γιατί όχι του κόσμου. 

Συγγραφέας: Αγγελική Δαρλάση
Εικονογράφος: Ίρις Σαμαρτζή
Εκδόσεις: Πατάκη







Δευτέρα, 16 Φεβρουαρίου 2015

Τα Τζιμάνια

Είναι γεγονός ότι οι ιστορίες μυστηρίου ασκούν γοητεία σε μεγάλους και μικρούς. Πόσο μάλλον, όταν πρωταγωνιστές είναι τέσσερα συμπαθέστατα κοτοπουλάκια, που καλούνται να σώσουν το γένος των κοτόπουλων από την απειλή κατέφθασε στην αυλή τους, ή τέλος πάντων αυτό νομίζουν ότι κάνουν.
Τα Τζιμάνια, τέσσερα χνουδωτά κοτόπουλα με τα κωδικά ονόματα Σβούρα, Ζαχαρένια, Ψύλλος και Γλύκα,  που δεν κάθονται καθόλου στα αυγά τους, αναλαμβάνουν να ανακαλύψουν τι είναι το μεγάλο, απειλητικό, τεράστιο, φοβιστικό, πελώριο, τρομακτικό αντικείμενο που έκανε τον Σκίουρο Ουρά, να λιποθυμήσει στη θέα του.
Μετά από προσεκτική ανάκριση του όχι και τόσο ψύχραιμου Ουρά, ένα καλά κατεστρωμένο σχέδιο, ένα άψογο καμουφλάζ, τα απαραίτητα πολεμοφόδια και μπόλικο θάρρος, τα δαιμόνια κοτοπουλάκια θα ανακαλύψουν τι ακριβώς είναι αυτό το στρογγυλό, άγνωστο αντικείμενο που απειλεί στη ειρήνη της αυλής τους και εποφθαλμιά... τη μαμά τους. Και έτσι με πολύ θόρυβο, χαμό, φωνές και ανακατωσούρα, θα επιστρέψουν στο κοτέτσι τους θριαμβευτικά, έτοιμα αν χρειαστεί να ζήσουν μια νέα περιπέτεια.
Μια πολύ αστεία και διασκεδαστική ιστορία για παιδιά των πρώτων τάξεων του δημοτικού που έχουν κατακτήσει τη δεξιότητα της ανάγνωσης, ώστε να διαβάσουν την ιστορία μόνα τους, και γιατί όχι να τη δραματοποιήσουν με τους φίλους τους.
Περισσότερα στο: Τα τζιμάνια
ΤΑ ΤΖΙΜΑΝΙΑ - ΥΠΟΘΕΣΗ ΑΠΟ ΑΛΛΟΝ ΠΛΑΝΗΤΗ
Συγγραφέας: ΚΡΟΝΙΝ ΝΤΟΡΙΝ
Εκδότης: ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ

Τρίτη, 10 Φεβρουαρίου 2015

Ιστορίες πριν από την Ιστορία

Είναι γεγονός ότι όπως τα παιδιά μεγαλώνουν, αλλάζουν και οι αναγνωστικές του προτιμήσεις.
Είναι νομίζω στις πρώτες τάξεις του δημοτικού, που τα βιβλία γνώσεων αρχίζουν να κερδίζουν έδαφος στον αναγνωστικό τους χρόνο και στα ράφια της βιβλιοθήκης τους. Εγκυκλοπαίδειες, απλά βιβλία φυσικής και οικολογίας, βιλία με προϊστορικά ζώα, άτλαντες, είναι βιβλία που απολαμβάνουν περισσότερο σε αυτή την ηλικία.
Πάνω λοιπόν και στη δική μας αναζήτηση τέτοιων βιβλίων, συναντηθήκαμε με τη σειρά του Κέδρου με τον τίτλο " Ιστορίες πριν από την ιστορία".
Στη σειρά έχουν κυκλοφορήσει προς το παρόν δυο βιβλία το "Γύρω από τη φωτιά" και το "Κυνηγώντας το Μαμούθ". Πρόκειται για εικονογραφημένες ιστορίες της καθημερινής ζωής των προϊστορικών ανθρώπων. Παρακολουθώντας τη νομαδική ζωή μια μικρής φυλής ανθρώπων, έχουμε την ευκαιρία να πληροφορηθούμε για  τις καθημερινές τους συνήθειες: την ανάγκη να κερδίσουν καθημερινά την τροφή τους, να βρουν ασφαλή στέγη, να αντιμετωπίσουν τους κινδύνους από ζώα και φυσικά φαινόμενα, να λατρέψουν τους Θεούς τους, να γιατρέψουν τους αρρώστους τους, να συνεργαστούν, ώστε να μπορέσει η φυλή να επιβιώσει.

Αυτό που κυρίως με εντυπωσίασε είναι ότι οι ιστορίες είναι ιδωμένες μέσα από ένα κοινωνικό πρίσμα. Ξετυλίγονται παράλληλα με τις ανθρώπινες σχέσεις που έχουν αναπτυχθεί στην ομάδα. Η ανάγκη του άλλου και η συνύπαρξη όλων, είναι ζωτική για την επιβίωση του συνόλου. Εξαιρετικό βρήκα επίσης το γεγονός ότι ο συγγραφέας σκιαγραφεί τις δεισιδαιμονίες και την αντιμετώπιση της διαφορετικότητας, κάνοντας μας να αναρωτηθούμε για το αν ο κοινωνικός  πολιτισμός  μας, έχει ακολουθήσει  το γιγάντιο άλμα του τεχνικού πολιτισμού που έχει συντελεστεί από τότε μέχρι σήμερα, αφού οι ίδιες συμπεριφορές που τότε πιθανά να οδηγούσαν κάποιον στην θυσία στα είδωλα, και σήμερα αρκετά συχνά οδηγούν στον αποκλεισμό ή το στιγματισμό κάποιου.

Δυο εξαιρετικά ενδιαφέροντα βιβλία που δεν θα χορταίνετε να διαβάζετε με τα παιδιά. Δοκιμάστε να κλείσετε τα φώτα και ό,τι μας συνδέει με τις ευκολίες της τεχνολογίας και  είτε στο καθιστικό γύρω από το τζάκι, είτε στο ύπαιθρο πάνω σε μια κουβέρτα και κάτω από τον έναστρο ουρανό, διηγηθείτε στα παιδιά αυτές τις ιστορίες, ζώντας κι εσείς μαζί με τους μακρινούς προγόνους μας τη μαγεία του παραμυθιού.

Συγγραφέας: Στέφανο Μπορντιλιόνι
Εικονογράφηση: Φαμπιάνο Φιορίν
Εκδόσεις: Κέδρος


Δευτέρα, 9 Φεβρουαρίου 2015

Γιατί χοροπηδώ: ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού

¨Όταν ήμουν μικρός, ούτε που γνώριζα πως ήμουν παιδί με ειδικές ανάγκες. Πως το ανακάλυψα; Από τους άλλους ανθρώπους που μου έλεγαν ότι ήμουν διαφορετικός και ότι αυτό ήταν πρόβλημα.”
Έτσι ξεκινάει το βιβλίο του Naoki Higashida, που έχει γίνει παγκόσμιο best seller. Το βιβλίο μετέφρασε από τα Ιαπωνικά στα Αγγλικά ο συγγραφέας David Mitchell και η σύζυγος του, σε μια προσπάθεια να κατανοήσουν τη συμπεριφορά και να βοηθήσουν το δικό τους αυτιστικό παιδί.

Δεν θα μιλήσω για το βιβλίο υπό το πρίσμα του αυτισμού, γιατί δεν έχω καμιά ειδική γνώση ή εμπειρία πάνω στο θέμα. Θα μιλήσω για το βιβλίο σαν αναγνώστης που στις σελίδες του ξετυλίγεται με θαυμαστό τρόπο η σκέψη και η αντίληψη ενός χαρισματικού παιδιού για τον κόσμο και τις ανθρώπινες σχέσεις.
Μοιάζει σχεδόν αδύνατο να πιστέψει κανείς ότι ο συγγραφέας του βιβλίου ήταν μόλις 13 χρόνων, όταν το έγραψε. Υπάρχει τόση ωριμότητα, τέτοια βαθύτητα και τόσο στοχαστική διάθεση που θα έμοιαζαν απίστευτο να έχουν γραφεί ακόμα και από ένα ιδιαίτερα ευφυές “ φυσιολογικό” παιδί.
Αυτό και μόνο το γεγονός είναι αρκετό να καταρρίψει την εντύπωση που ίσως έχουν οι περισσότεροι από εμάς ότι οι άνθρωπο με αυτισμό είναι περιορισμένων διανοητικών ικανοτήτων. Θα έλεγα ότι ο Νaoki κάνει τους “φυσιολογικούς” συνομηλίκους του και όχι μόνο, να μοιάζουν με παιδιά νηπιαγωγείου στον τρόπο που αντιλαμβάνονται και εστιάζουν στα πράγματα γύρω τους και μέσα τους.

Διαβάζοντας το βιβλίο δεν διαπιστώνει κανείς μόνο την ιδιαίτερη ευφυΐα, την ευγένεια και την
του συγγραφέα, αλλά κυρίως το πόσο λάθος ερμηνεύουμε την συμπεριφορά των ανθρώπων με αυτισμό. “ Αν ο αυτισμός αντιμετωπιζόταν απλώς σαν ένας τύπος προσωπικότητας, τα πράγματα θα ήταν πολύ πιο έυκολα” λέει ο ίδιος ο Naoki, ο αυτισμός του οποίου είναι τόσο σοβαρός που καθιστά σχεδόν αδύνατη την προφορική επικοινωνία ακόμα και τώρα που έχουν περάσει σχεδόν 10 χρόνια από τότε που έγραψε αυτό το βιβλίο.

Το πιο σημαντικό κατά τη γνώμη μου σε αυτό το βιβλίο είναι ότι καταφέρνει να γκρεμίσει ένα σωρό από στερεότυπα που έχουμε ή μάθαμε να έχουμε σχετικά με τον αυτισμό.
Η μεγαλύτερη έκπληξη για μένα ήταν να συνειδητοποιώ μέσα από τις απαντήσεις που δίνει ο Ναοκι στο βιβλίο ότι ο αυτισμός δεν σημαίνει έλλειψη ενσυναίσθησης. Για κάποιο λόγο πίστευα ότι οι άνθρωποι με αυτισμό είναι τόσο απορροφημένοι με τον εαυτό τους που δεν μπορούν να καλλιεργήσουν καθόλου την ενσυναίσθηση. Τα λόγια του Νaoki, ήρθαν να με διαψεύσουν εντελώς.
“ Το μεγαλύτερο μαρτύριο για εμάς είναι η σκέψη ότι προκαλούμε στεναχώρια στους άλλους. Μπορούμε να αντέξουμε τις δικές μας δυσκολίες, αλλά η σκέψη ότι η ζωή μας είναι η πηγή της δυστυχίας άλλων ανθρώπων είναι αβάσταχτη” Αυτή είναι μια θέση που ο Νaoki εκφράζει κατ' επανάληψη μέσα στο βιβλίο. Το ίδιο ισχύει και για την αυξημένη αυτοσυνείδηση. “'Οποτε κάνουμε κάτι λάθος μας μαλώνουν ή γελούν εις βάρος μας, χωρίς εμείς να μπορούμε ούτε καν να ζητήσουμε συγνώμη, καταλήγουμε να σιχαινόμαστε τον εαυτό μας και να νιώθουμε απελπισία για τη ζωή μας ξανά και ξανά. Είναι αδύνατον να μην αναρωτηθούμε γιατί γεννηθήκαμε σε αυτό τον κόσμο ως ανθρώπινα πλάσματα.”

Οι απαντήσεις του Νaoki σε ωθούν να σκεφτείς τα όρια της κανονικότητας. Πολλές φορές μέσα στις σελίδες του βιβλίου διαπιστώνεις αλήθειες, αντιλήψεις, πράξεις που δεν συνειδητοποιούμε εμείς οι “φυσιολογικοί”. “(...) έχω μάθει ότι κάθε ανθρώπινο πλάσμα, με ή χωρίς ειδικές ανάγκες, είναι υποχρεωμένο να μοχθήσει για να κάνει ό,το καλύτερο μπορεί και ότι μοχθώντας για την ευτυχία θα φτάσεις σ'αυτήν”. Η υψηλή εκτίμηση για τα μικρά και απλά της ζωής, είναι επίσης προφανής. “(...) τα γεύματα κατά τη γνώμη μου, δεν είναι μόνο για να τρεφόμαστε, τα προσθέτουν επίσης χαρά στη ζωή.” Ενώ η αγάπη για τη φύση είναι συγκλονιστική “ Κοιτάζοντας απλά τη φύση νιώθω σαν να χάνομαι μέσα της σαν με καταπίνει, κι εκείνη τη στιγμή έχω την αίσθηση ότι το σώμα μου έχει μετατραπεί σε ένα μόριο που υπήρχε πολύ πριν γεννηθώ, ένα μόριο που διαλύεται μέσα στην ίδια τη φύση. (...) τα ανθρώπινα πλάσματα είναι κι αυτά μέρος του ζωικού βασιλείου και ίσως εμείς οι άνθρωποι με αυτισμό, να διαθέτουμε κάποιο κατάλοιπο επίγνωσης αυτού του πράγματος, θαμμένο κάπου βαθιά. Πάντοτε θα αγαπώ αυτό το κομμάτι του εαυτού μου που θεωρεί τη φύση φίλη του. “

Ιδιαίτερη θέση και αξία μέσα στο βιβλίο κατέχουν οι παρένθετες ιστορίες που έχει γράψει ο ίδιος ο Naoki. Μικρά παραμύθια, επεισόδια από την εμπειρία του στη ζωή, μέσα από τα οποία εκφράζει τις πιο βαθιές του επιθυμίες, τη στάση του απέναντι στα πράγματα, στους ανθρώπους στον ίδιο του τον εαυτό αλλά και τον τρόπο με τον οποίο ο ίδιος αντιλαμβάνεται την διαφορετικότητα του. Είναι αξιοσημείωτο ότι και σε αυτές τις ιστορίες, η ανάγκη να συνυπάρξει με τους γύρω του και η βαθιά του ενσυναίσθηση είναι καταλυτικά παρούσες. 

Θα κλείσω αυτή τη σύντομη παρουσίαση με μια παρατήρηση του David Mitchell από την εισαγωγή το βιβλίου, “ το βιβλίο αποδεικνύει ότι μέσα στο φαινομενικά ανήμπορο αυτιστικό σώμα βρίσκεται κλειδωμένο ένα μυαλό που διαθέτει όση περιέργεια, εξυπνάδα και πολυπλοκότητα διαθέτει το δικό σας, το δικό μου, ή οποιουδήποτε άλλου”, αλλά και με την αίσθηση του ίδιου του Νaoki για τους ανθρώπους με αυτισμό. “ Μοιάζουμε περισσότερο με ταξιδιώτες από το μακρινό, πολύ μακρινό παρελθόν. Και αν, με το να βρισκόμαστε εδώ, μπορούμε να βοηθήσουμε τους ανθρώπους να θυμηθούν τι είναι αυτό που έχει πραγματικά σημασία στη Γη, θα νιώθουμε μια ήρεμη χαρά.”


Συγγραφέας: Naoki Higashida
Μετάφραση: Μυρσίνη Γκανά
Εισαγωγή: David Mitchell

Εκδόσεις: Μεταίχμιο





Τρίτη, 3 Φεβρουαρίου 2015

To δικό τους ταξίδι.

Δυο αδέλφια. Ο Κοσμάς και η Λουκία.
Μια οικογένεια. Ο μπαμπάς, η μαμά, η γιαγιά και ο παππούς.
Ο παππούς που κλαίει σιγανά.
Ο παππούς που φωνάζει τη γιαγιά με άλλο όνομα.
Ο παππούς που δεν διαβάζει πια παραμύθια στα εγγόνια του, δεν χορεύει, δεν τραγουδά.
Ο παππούς που ζωγραφίζει τον καναπέ με τους μαρκαδόρος του Κοσμά.
Ο παππούς που μια μέρα "έφυγε".
Για ένα ταξίδι που ο καθένας κάνει μόνον, χωρίς χάρτες και αποσκευές.
Η γιαγιά που κλαίει.
Η μαμά που προσπαθεί να εξηγήσει.
Τα δυο παιδιά που ρωτάνε, Θα ξαναβρεθούμε με τον παππούλη όμως, ε;

Μια ιστορία βαθιά συγκινητική, χωρίς ψεύτικους συναισθηματισμούς. Με την αλήθεια, τον πόνο, και την απορία μπροστά στο θάνατο, μέσα από την καθαρή ματιά των παιδιών.
"Μια ιστορία για τη δύναμη της μνήμης, για όσους μας ακολουθούν στα όνειρά μας, για το χρόνο που τρέχοντας σκοντάφτει σε αγαπημένες στιγμές".
Μια ιστορία που αν και πραγματεύεται το δύσκολο θέμα της απώλειας αγαπημένων προσώπων, σε αφήνει με μια γλύκα στην ψυχή. Μια γλύκα για την στοργή με την οποία η οικογένεια περιβάλλει τα μέλη της, μια γλύκα για την αγάπη που μοιράζονται, που κάνει ακόμα και την έλευση του θανάτου πιο απαλή.
Μια υπέροχη εικονογράφηση από τη Μαριλένα Μελισσηνού, η οποία με ευαισθησία, και ειλικρίνεια  καταφέρνει να αποδώσει το συναισθηματικό βάθος του κειμένου. Πάνω στο ουδέτερο χρωματικά φόντο καταφέρνει με έντονα χρώματα και καθαρές φιγούρες, να περιγράψει την απορία, την αγωνία, την ελπίδα των δυο παιδιών, με τον ίδιο τρόπο που οι αναμνήσεις δίνουν χρώμα και άρωμα στην άχρωμη και άοσμη έννοια του χρόνου. Με τον τρόπο που μετατρέπουν οι αναμνήσεις τον απρόσωπο χρόνο, σε προσωπική ζωή.
Μια ιστορία για τη μνήμη, αυτό το μοναδικό δώρο του Θεού στον άνθρωπο και για τον τρόπο που που μας επιστρέφει νοσταλγικά θύμησες, λόγια, μελωδίες και χαμόγελα.
Για τη μνήμη που μπορεί και ανοίγει τα μάτια της ψυχής να αναζητούν και να βρίσκουν μετασχηματισμένο ό,τι χάθηκε, εκείνον που έφυγε. Για τη μνήμη που αναζητά και βρίσκει δυο χέρια δυνατά στα απλωμένα κλαδιά του δέντρου, κι ένα πρόσωπο ολόφωτο και χαμογελαστό, στον νυχτερινό ουρανό.
Η ιστορία της Αργυρώς Πιπίνη, δίνει εντέλει ένα ελπιδοφόρο μήνυμα, αφού η μνήμη γίνεται πάντα ο αόρατος μίτος που δένει εκείνους που μένουν, με εκείνους που ξεκινούν να κάνουν το δικό τους ταξίδι.

Συγγραφέας: Αργυρώ Πιπίνη
Εικονογράφος Μαριλένα Μελισσηνού
Εκδόσεις: Καλειδοσκόπιο